محرم در سینما(1)

به طور حتم عاشورا مهمترین واقعه برای شیعیان سراسر جهان تا امروز بوده و هست.قیام اباعیدالله الحسین الگویی برای شیعیان است تا در برابر ظلم و ستم ایستادگی کنند و هرگز زیر بار ظلم نروند همان گونه که مردم غیور کشور ما در رژیم طاغوت با الگو گرفتن از سالار شهیدان و به رهبری امام  خمینی (ره) توانستند انقلاب اسلامی را به پیروزی برسانند و هشت سال با کمترین امکانات در مقابل قدرتهای جهان به مقاومت بپردازند.

این حادثه عظیم نه تنها در جریانات سیاسی ایرانیان تأثیر گذار بوده است بلکه بر هنر این مرز و بوم نیز بسیار موثر بوده است. سالهاست که تعزیه در این سرزمین در حال اجراست و می توان از آن به عنوان تنها تئاتر ایرانی یاد کرد که از لحاظ قالب و شکل اجرا ریشه در باورها و رسوم ایرانی دارد و از لحاظ محتوا به مهمترین واقعه تاریخ شیعه اشاره دارد عینی ترکیب بسیار زیبایی از فرهنگ ایرانی و محتوای اسلامی است. در زمینه ادبیات هم از سالیان گذشته بسیاری از شاعران بزرگ درباره این حادثه عظیم شعر سروده اند که از جمله می توان به محتشم کاشانی و شهریار و .... نام برد. نقاشی ها و پرده های عاشورایی در گذشته جزء جدا نشدنی زندگی مردم ایران بوده است و در این سالهای اخیر جشنواره ها و مراسماتی با عنوان های اشعار عاشورایی و یا تئاتر های آیینی برگزار می گردد که در پی معرفی و تشویق هنرمندان جوان در این عرصه است.

صحنه های بسیار بدیعی برای خلق آثار هنری در روز عاشورا وجود دارد که در هیچ جای تاریخ مانند آن یافت نمی شود مردی که با لبان تشنه در رودخانه آب گوارا ایستاده است و به احترام برادر و فرزندانش آب نمی نوشد و یا کودکی که دستانش را بین شمشیر و عمویش قرار می دهد تا از شهادت عمو جلوگیری کند. همه این ها می تواند برای خلق یک اثر هنری موضوع مناسبی باشد. ولیکن علیرغم اهمیت بالا، جذابیت و قابلیت های نمایشی این واقعه عظیم، تا کنون آثار سینمایی انگشت شماری به واقعه عاشورا پرداخته اند که از جمله آنها می توان به دو اثر ماندگار "سفیر" و "روز واقعه " اشاره کرد.فیلم سفیر پیرامون حضرت قیص بن مسهر و شهادت ایشان است .این فیلم از لحظه ای که قیص نامه امام را برای سلیمان بن صرد خزاعی می برد تا زمان شهادت ایشان را به تصویر کشیده است. دومین اثر یعنی روز واقعه به ماجرای جوان مسیحی می پردازد که صدای هل من ناصر امام را می شنود و به سوی کربلا روان می گردد ولی هنگامی به کربلا می رسد که خورشید را بر نیزه کرده اند.نکته جالب توجه در این دو اثر این است که یکی از آنها به اتفاقات قبل از روز عاشورا می پردازد و دیگری لحظاتی پس از شهادت امام را مد نظر قرار داده است.یعنی می توان نتیجه گرفت تا کنون و حتی پس از گذشت سی و یک سال از پیروزی انقلاب اسلامی که از قیام ابا عبدالله منشا گرفته است، هیچ فیلم سینمایی درباره روز عاشورا و اتفاقاتی که در آن روز افتاد ساخته نشده است.این واقعه را می توان با داستان غیر واقعی تصلیب حضرت مسیح(ع) مقایسه کرد تا کنون ده ها فیلم به طور مستقیم و غیرمستقیم این داستان را به تصویر کشیده است و از این طریق توانسته اند این موضوع را بیش از پیش به مردم جهان القاء کنند و یا داستان به آتش کشیده شدن ژاندارک را بنده در چهار فیلم مختلف دیده ام که یکی از آنها یعنی مصائب ژاندارک از آثار کلاسیک و اولیه سینماست.

البته این موضوع تنها مختص به سینما نیست بلکه در تلویزیون هم وضعیت بهتری وجود ندارد.هر چند آثاری به عنوان فیلم تلویزیونی و یا سریال درباره عاشورا ساخته شده است ولیکن یا آثار قابل توجهی نبوده اند مانند بسیاری از تله تئاترها و فیلم های تلویزیونی و یا به طور مستقیم به روز عاشورا نپرداخته اند مانند سریال بسیار مناسب مختارنامه که هرچند یکی از زوایای مغفول تاریخ اسلام و حوادث مهم پس از عاشورا را به تصویر می کشد ولیکن درباره روز عاشورا نیست .گویا هنرمندان از پرداختن مستقیم به این موضوع واهمه دارند.تنها آثار مناسب و درخور توجهی که در تلویزیون به این مهم پرداخته اند، پویانمایی های شرکت صبا است.این آثار، هم از لحاظ قوت هنری و داستان پردازی و هم از لحاظ محتوایی آثار مناسبی محسوب می گردند. حال می توان این سوال را مطرح کرد چرا علیرغم اهمیت حادثه عاشورا، قابلیت های نمایشی آن وعشق وعلاقه وافر مردم ایران به حضرت اباعبدالله الحسین(ع) هیچ اثر قابل توجهی در قالب فیلم و سریال ساخته نشده است؟.ان شاء الله در مطلب بعدی با استفاده از نکات ارزشمند شما که در قسمت نظرات مطرح می کنید به پاسخ های مناسبی برای حل این مشکل برسیم.

/ 3 نظر / 37 بازدید
سید

سلام چطوری ایمان؟با حرفات موافقم این برا خود منم از خیلی وقت پیش سواله.انشالله بجواب رسیدی به منم بگو

چکاوک

فکر می کنم به خاطر عظمت این روز و واقعه است البته پرداختن بهش هم سخته یعنی اصلا با این فیلم ساختن ها حق مطلب ادا نمیشه